Neden sürekli kendinizi size iyi gelmeyecek ilişkiler içinde bulursunuz? | BURAK SAVCI

Kısa cevap: Çocukluktaki istismara dayalı ilişki örüntüleri, yetişkinliğinizdeki sevgi olarak gördüğünüz davranışların ne olduğunu etkilemiş olabilir. Bu durum kendini, bütünüyle sevildiğinizi hissettiğiniz bir ilişki kurmanızdan çok, sizi birinin ‘istediğiniz şekliyle’ sevebilmesi için onu sürekli değiştirmeye çabalamanızla kendini gösteriyor olabilir. Uzun cevabın detaylarını okumaya aşağıdan devam edebilirsiniz.

Kendinizi partnerinizi başkalarına karşı savunmak zorunda hissettiğiniz, gerginliklerin önüne geçmek için onun tepkilerini yumuşatmanız gerektiğini düşündüğünüz, bir gün aranızın her zamankinden daha iyi olacağına dair tükenmek bilmeyen bir umutla beklediğiniz türden ilişkilerde bulduğunuz olduysa bu yazıdan öğrenebileceğiniz bazı şeyler olması mümkün.

Büyüyen her çocuk onu yetiştiren kişiyi ona nasıl davrandığına bakmaksızın sevmek zorundadır. Bizim o tek başına kalsa yaşamayacak kadar güçsüz ve muhtaç hallerimizde bize bakan bu kişilerin gözümüzde idealize ettiğimiz insanlara dönüşmesi çocuklukta büyümenin de bir parçasıdır. Tabiri caizse bizi yetiştirenlerin “ilahlaştırdığımız” insanlara dönüşmelerinin, bu anlamda hayati bir fonksiyonu da vardır. Bu yüzden bu kişileri bize nasıl davrandıklarına bakmaksızın severiz ve bizi sevdiklerine inanmak isteriz.

Bu durum çocuk için, ebeveyni tarafından duygusal bir istismara maruz kaldığında (süregelen aşağılanma, eleştiri, azarlanma… ) dahi değişmez. Yaşadığı bu şeyin istismar olduğu gerçeğini bilmeden büyüyen çocuk, istismar ve sevgiyi birbiriyle benzer iki durum olarak öğrenir. Bu çocuk için kendi içinde bir paradoks yaratır: Bir taraftan zaman zaman canını yaktığının farkında olmadığı bu sevgiden uzaklaşmaya dair bir ihtiyaç duyarken; öte yandan hayatta kalmamızın güvencesi bu yetişkinin sevgisini hissetmek için yakınında olmaya dair bir istek vardır.

“Daha güzel”, “daha akıllı”, “daha söz dinleyen” bir çocuk olursa; bir başka deyişle ebeveyninin ondan olmasını istediğini düşündüğü kişi olursa, bu sevginin canını yakmasını durdurabileceğine inanır. Böylece ancak belli şartlar altında sevilebildiğini öğrenir.

İstismarın sevgi olduğuna inanarak büyüyen çocuk, büyüdüğünde istismarı devam ettiren partnerlerle kurduğu ilişkileri güvenli bulur. Çünkü kendine tanıdık olan budur. Böyle partnerlerle iken ardı arkası kesilmeksizin eleştirilebilir, dalga geçilebilir veya kırılabilir. Kendini aniden partnerinin ilgisinden mahrum kaldığı ve bunun aklını karıştırdığı durumlarda bulabilir. Bu davranışların başlangıçta sizi sevdiğini, sizin iyiliğinizi istediğini düşündüğünüz için size iyi gelen tarafları olabilir. Zira istismarın sevgi olduğu bilgisiyle büyüyen biri için bu davranışlar, gözün önüne inmiş bir perde gibi, olayları algılayış biçimimizi temelden etkiler.

Başlarda size sevildiğinizi hissettiren bu davranışlar, günden güne sizi büyüten yetişkinle aranızdaki istismar döngüsüne daha çok benzemeye başlar. Bu noktada o ilişkide kendinizi yetersiz, başarısız, kötü veya çirkin hisseden çocuk konumunda bulan kişi, anlamlandıramadığı bu değişimin sorumlusu olarak tekrar kendini görebilir. Bu sebeple kişi kendini ilişkinin başındaki o güzel döneme dönebilmek ve ilişkideki istismarı önlemek için daha çok çaba sarf etmeye çalışırken bulabilir.

Burada hayatın daha erken dönemlerinde tecrübe edilmiş ve yukarıda bahsi geçen yetişkin-çocuk ilişkisinin bir tekrarı yeniden sahnelenmiş olabilir. Bir şekilde bu çabaların boşa çıktığı ve ilişkinin bittiği bir durumda dahi farkına varılamayan bu ilişki örüntüsü, bir sonraki ilişkinizde belli tarafları ile tekrar kendini gerçekleştirebilir. Değişik ilişkilerinizde birbiri ile örtüşen bazı benzerlikler üzerine düşünmek, bu tarz örüntülerin varlığından haberdar olma yolunda güzel bir başlangıç olabilir.

Sanatçı: David De Mendoza