Neden kendinizi sürekli size iyi gelmeyecek ilişkiler içinde bulursunuz? | BURAK SAVCI

Partnerinizi size karşı tavırları sebebiyle “Aslında baş başayken böyle biri değil” ya da “Kendini kontrol edemediği için böyle, yoksa niyeti kötü değil” diyerek kendinizi savunmak zorunda hissettiğiniz durumlarda buluyor musunuz?

Ya da ilişkinizi devam ettiren şeyin “Bu ilişki biterse bir daha asla mutlu olamayacağım ve etrafımda beni sevecek kimse kalmayacak” korkusu olduğunu düşünürken?

Bu sorulara cevabınız evet ise, ilişkinizin temel dinamiklerinden birinin “travma bağlanması” olması ihtimali üzerine düşünebiliriz. Travma bağlanmasının ne olduğuna iki cevap verebiliriz. Biri kısa ve diğeri ise uzun. Kısa cevap: Çocukluğunuzda istismara dayalı ilişki örüntüleri, yetişkinliğinizde sevgi olarak gördüğünüz davranışların ne olduğunu etkilemiş olabilir. Bu durum kendini, kendinizi güvende hissettiğiniz ilişkiler kurmaktan çok, sizi birinin “istediğiniz şekliyle” sevmesi için, onu değiştirmeye çabalamanızla gösteriyor olabilir.  Uzun cevabın hikayesi biraz uzun.

Büyüyen her çocuk için onu yetiştiren kişilere karşı ona nasıl davrandığına bakmaksızın sevmek zorundadır. Bir tarafıyla gözümüzde “ilahlaştırdığımız”, her yönüyle en güçlüyü, en iyiyi ve güzeli temsil eden bu yetişkinlerle kurduğumuz ilişkinin bizler için önemi hayatidir. Bize nasıl davrandıklarından bağımsız olarak onları sevdiğimiz gibi onların da bizi sevdiklerine inanmak isteriz.

Bu durum çocuk için ebeveynin ona duygusal olarak zarar verdiği durumda dahi değişmez. Süregelen aşağılayıcı, eleştirel, umursamaz tutumların olmaması gerektiğini bilmeden büyüyen çocuk zihni; sevgi davranışı ve istismarcı tavırları birbirine eş iki durum olarak öğrenebilir. Bu çocuk için kendi içinde bir paradoks yaratır. Bir taraftan hayatta kalabilmek için karşısındaki yetişkini sevmek zorunda kalmak zorundadır. Diğer taraftan ise canını yakan istismar tavırlarından kurtulmak ister.

Daha güzel, daha akıllı, daha söz dinleyen bir çocuk olursa; bu yaşadığı duygusal acıyı durdurabileceğine inanır. Bu noktada çocuk sadece belli şartlar altında sevilebileceği inancını da geliştirmiştir. Artık gerekli şartları sağlamadığında, bu sevgiden mahrum kalacağını da öğrenmiştir.

İstismarın sevgi olduğuna inanarak büyüyen çocuk, büyüdüğünde bu istismarı devam ettiren partnerlerle kurduğu ilişkileri güvenli bulur. Zira kendine tanıdık olanı bulmuştur. Bu partner ardı arkası kesilmeyen ve kırıcı bir şekilde sizinle dalga geçebilir. İyi bir şey yapmaya çalıştığınızda dahi, sizde eleştirecek bir şeyler bulabilir. İstediğini yapmadığınızda sizden bir anda tüm ilgi ve alakasını kesebilir.

Bu davranışların başlangıçta “sevdiği, iyiliğinizi düşündüğü, kendini kontrol edemediği” için anlayışla yaklaşabildiğiniz ve size iyi gelen tarafları olabilir. Zira sevgi ile duygusal istismarın birbirine geçtiği bir kişi için bu davranışlar, gözümüzün önündeki bir perde gibi, olayları algılayışımızı temelden etkiler. Başlangıçta sevgiliğinizi hissettiğiniz bu davranışlar, günden güne duygusal olarak güvende hissedemediğiniz o yetişkinle aranızdaki ilişkiye benzemeye başlar.

Tekrar kendinizi bu ilişkide yetersiz, başarısız, kötü veya çirkin hisseden çocuk konumunda bulan kişi; yaşananların sorumlusu olarak kendini görebilir ve suçluluk yaşarken bulabilir. İlişkinin başlarında kendini iyi ve güzel hissettiği o dönemlere geri dönmek için, kendinden daha çok ödün vermeye ve daha çok çabalamaya başlayabilir. Bu durumun adı travma bağlanmasıdır.

Peki başlangıçta neler yapılabilir? Öncelikle size bir yerlerde kendinizi huzursuz hissettiren bir durum varsa, bu sesin dediklerine kulak vermek önemli. Böyle zamanlarda şüphelerinizi güvendiğiniz bir başkasına dillendirmek ve onların düşünce ve tecrübelerini dinlemek yararlı olabilir. İlişkinizin gidişatında etrafınızdakilerle zayıflamış bağlarınızı kuvvetlendirmek ve yeni ortamlarda yeni ilişkiler kurmak size yalnız olmadığınızı hatırlatabileceği gibi, ihtiyaç duyduğunuzda bir destek olarak yanınızda olabilirler.