Kayıp ve Yas Süreci ile Başa Çıkmak | BURAK SAVCI

Kederle başa çıkabileceğinize dair ümidinizi yitirdiğiniz zamanlar olabilir fakat keder sonsuza kadar hissettiğiniz şekliyle sürmez.

Hayatın en zor deneyimlerinden biri sevilen birini kaybetmektir. Birini kayıpla gelen keder duygusu adım adım ilerlenebilecek ve nihayetinde kabul edilebilecek bir duygu olsaydı şayet, muhtemelen birini kaybetmek bu kadar zor olmazdı. Kederi anlayabilmek için geçirmek zorunda olduğumuz sürece verilen isim olan “Kayıp ve Yas Süreci” boyunca, büyük duygularla uğraşmak zorunda kalmazdık.

Kayıpla gelen duygular oldukça yorucu olabilir fakat öte yandan kalıcı da değildirler. Bunalmış hissettiğinizde kayıp ve yas süreci hakkında hatırlanmasının faydalı olabileceği 7 maddeden şu şekilde bahsedebiliriz:

1. Kaybın sonrası duygular giderek azalarak değil, tekrar tekrar kendini hatırlatarak azalma eğilimindedirler.

Kendinizi iyi hissettiğiniz bir noktaya gelip tekrar kötü hissetmeniz, tekrar kötüleştiğinizin veya kötüleştiğinizin bir işareti değildir. Yas sürecinin evreleri içerisinde keder böyle çalışır ve aslında ileriye doğru bir harekettir. Her şey yolunda gidiyorken, bir anda bir anı ile kendinizi hıçkırıklara boğulmuş bir halde bulmanız, en başa döndüğünüz anlamına gelmez. Çoğu durumda bu normal bir gidişat olup, yas sürecine müdahale gerektirmez.

Bazı durumlarda, bir şeylerin değişmemiş gibi görünebilmesi için, çok fazla şeyin değişmesi gerekebilir. Bir kayıptan aylar sonra ağlama, bu kaybı kabul ettiğimiz anlamına gelebilir. Birinin vefatı sonrası ona hala öfkeli hissetmek, o kişiye özleminizin bir ifadesi olabilir. Ağlamak, sevinmek, sinirlenmek, neşeli olabilmek… her biri duruma göre birer psikolojik başarı olabilir.

2. Sonsuza kadar böyle hissettirmeyecek.

Bir kayıpla yaşayan insanların en sık bahsettikleri durumlardan bir tanesi duygularının sürekli dalgalanıyor olduğundan şikayetçi olmaktır. Bir an çok iyi hissediyorken hemen sonrasında kendinizi çökkün ve yorgun hissetmeye başlıyor olabilirsiniz. Keder tıpkı sahile vuran dalgalar gibi bir an sizden uzaklaşmış gibi görünürken, bir an daha yakınınızda ve yoğun hissettirebilir. Hatırlanması gereken dalgaların hareketinin durdurmaya çalışmanın mümkün olamayacağı fakat dalgaların nasıl hareket ettiğini tanıyıp ve buna göre hareket edebileceğimizdir. 3. Yapamayacağınızı düşündüğünüzde bile kederle yaşamayı öğrenebilirsiniz.

Çoğu durumda bir kayıpla gelen acıyı hatırlamamaya ve dikkatimizi dağıtmaya odaklı olabilir. İnsanın doğası gereği acıdan kaçmaya meyleder. Öte yandan bir acı ile yaşamak, ancak bu acının içinde kalabilme ve onu hissedebilme kapasitemizi artırdıkça mümkün olan bir şey olabilir. Keder onunla yüzleşmediğimiz zamanlarda dahi acı verici bir deneyimken, onunla yaşamayı öğrenebilmek için canımızın daha çok acımasına izin vermek, mantığımıza ters düşen bir fikir olabilir. Öte yandan bunu deneyimleyebileceğimizi görmek ise, karşımıza bir zorluk çıktığında bununla baş edebileceğimiz konusunda kendimize duyduğumuz inancı besleyebilir.

4. Duygularınız normal.

Bir kaybın kederini yaşamak yeterince zor iken, bu durumu daha da zorlaştıran durumlardan biri, yaşadıklarınızın normal olmadığını düşünmektir. Sizin veya kendinizin, olduğunuzdan farklı bir şekilde hissetmeniz veya davranmanıza dair yorumları buna sebep olabilir. Halbuki her kaybın bizim kendi kişisel geçmişimiz ve yaşadığımız durumun şartları dahilinde, kendine has bir deneyimi vardır.

Birini kaybettiğinizde gelen şey rahatlama da olabilir, öfke ya da üzüntü de… Kimi durumlarda yaşadığımız duygular o denli çeşitli ve yoğun olabilir ki tüm bunları o an tecrübe edebilmek mümkün olmaz ve kendimizi hissiz veya uyuşmuş hissedebiliriz. Belirli bir zaman dilimindeki hislerimiz ne olursa olsun, hepsinin makul bir anlamı vardır.

5. Keder yeni anlamlar doğurabilir.

Sevilen birinin kaybının üstesinden gelmek mümkün değil. Bir ölüm veya ayrılık, kişinin hayatınızdaki fiziksel varlığının sona ermesi anlamına gelir fakat bu aradaki ilişkinin biteceği anlamına gelmez. Sizin için önemli birinin hayatınızdaki varlığı sona erdiğinde, sizin için önemli olmaya devam etmeyi bırakmazlar. Bunun yerine bu kişiyle ilişkinizi devam ettirmenin farklı şekillerini bulmanız gerekebilir. Bu sizin için anlamlı gelen herhangi bir şey olabilir. Çünkü bu anlam kaynakları, çektiğiniz acıya rağmen her gün hayata adım atmak için bir neden olduğunu size hatırlatan bir kaynak olabilir. Acıyla nasıl yüzleşeceğiniz konusunda seçeneklere sahip olduğunuzu hatırlamak güç verici bir etkiye sahip olabilir.

6. Kendinize karşı nazik olun.

Bir kayıptan sonra kişiyi değişik ve yorucu duygular yaşayabilir. Kimi durumlarda kapanamamış bazı hesapların varlığından beslenen bu duygularla, kişi kendini güçsüz veya suçlu hissedebilir. Özellikle bunun böyle olmaması gerektiğine inandığımız zamanlarda yas tutmaya direnebilir, kendimize karşı eleştirel olabiliriz. Yoğun stres dönemlerinde vücudunuza bakmanız, uykularınıza dikkat etmeniz, beslenmenizi aksatmamanız bu sebeple önemlidir. Alkol ve şeker hızlı çözümler gibi görünebilir, ancak aslında tam tersi bir etkiye sahip olabilirler.

7. Yalnız baş etmek zorunda değilsiniz.

Sevilen birini kaybetmenin beraberinde bir yas getirmesi kaçınılmazdır. Bu o kişinin bizim için önemli olduğu anlamına gelir. Buna rağmen kaybın getirdiği umutsuzluk, hüzün, çaresizlik gibi duyguları çok yoğun yaşadığınızı ve olması gerektiğinden uzun bir zamandır devam ettiğini düşünüyorsanız, yas sürecinde bireysel terapiden fayda görebilirsiniz. Profesyonel bir destekle nasıl ilerleyebileceğiniz hakkında iletişime geçebilir veya bir randevu talebinde bulunabilirsiniz.